Apple, Commodore සහ Atari වැනි දැවැන්තයන් බිහිකළ තාක්ෂණික පදනම වූ නිහතමානී පරිපථ පුවරුව
විශාල කාමර තරම් වූ, වායුසමනය කළ පරිසරවල තැබූ, අධික මිලැති මහ පරිගණක (Mainframe Computers) විශ්වවිද්‍යාල සහ මහා පරිමාණ සමාගම් කිහිපයකට පමණක් සීමා වූ යුගයක, සාමාන්‍ය පුද්ගලයෙකුට තමන්ගේම පරිගණකයක් හිමි කර ගැනීම හුදු සිහිනයක් පමණක් විය. එහෙත්, 1976 දී MOS Technology සමාගම විසින් එළිදක්වන ලද KIM-1, එම සිහිනය යථාර්ථයක් බවට පත් කරමින්, පුද්ගලික පරිගණක විප්ලවයේ මූලාරම්භක ගිනි පුපුර බවට පත් විය. එය, පරිගණක තාක්ෂණය පර්යේෂණාගාරවලින් නිදහස් කර, සාමාන්‍ය ජනයාගේ නිවෙස්වලට ගෙන ඒමේ දිගු ගමනේ තැබූ නිර්ණායක පියවර විය.
පෙනුම සහ ක්‍රියාකාරීත්වය: පරිපථ පුවරුවකට එහා ගිය දෙයක්
KIM-1 යනු බැලූ බැල්මට පරිගණකයකට වඩා, ඉලෙක්ට්‍රොනික පරිපථ පුවරුවකි. අද මෙන් ආකර්ෂණීය ආවරණ, වර්ණවත් මොනිටර හෝ භාවිතයට පහසු මූසික (mouse) එහි නොවීය. තිබුණේ, පරිශීලකයාට දත්ත සහ යන්ත්‍ර භාෂා විධාන (machine code) ඇතුළත් කිරීමට හෙක්සාදශම (Hexadecimal) අංක සහිත කුඩා බොත්තම් 24කින් යුත් යතුරු පුවරුවක් සහ ප්‍රතිඵල පෙන්වීමට ඉලක්කම් හයක LED සංදර්ශකයක් පමණි.
එහි ක්‍රමලේඛනය කිරීම පවා එක්තරා ආකාරයක භාවනාවක් බඳු විය. ක්‍රමලේඛකයාට සිදුවූයේ, තමන්ට අවශ්‍ය විධානයට අදාළ යන්ත්‍ර කේත (machine code) අත්පොතකින් සොයා, එය හෙක්සා දශම අගයන්ට පරිවර්තනය කර, බොත්තම් ඔබමින්, බයිටය බයිටය (byte-by-byte) පරිගණකයේ මතකයට ඇතුළත් කිරීමටයි.
එහෙත් KIM-1 හි විස්මිතම අංගයක් වූයේ සාමාන්‍ය ඕඩියෝ කැසට් පටයක් (audio cassette tape) භාවිතයෙන් දත්ත ගබඩා කිරීමට සහ නැවත ලබාගැනීමට තිබූ හැකියාවයි. මෙය එකල පරිශීලකයන්ට තම වැඩසටහන් සුරැකීමට ලැබුණු මිලෙන් අඩු දෘඪ තැටියක් (Hard Drive) බඳු විය. තවද, එහි තිබූ I/O (Input/Output) පෝට් හරහා, ටෙලිටයිප් (Teletype) යන්ත්‍ර වැනි බාහිර උපාංග සම්බන්ධ කර, එහි හැකියාවන් තවදුරටත් පුළුල් කරගැනීමට ද ඉඩ සැලසිණි.
තාක්ෂණික හදවත: 6502 ප්‍රොසෙසරයේ විප්ලවය
KIM-1 හි සැබෑ වටිනාකම සහ ඓතිහාසික වැදගත්කම රැඳී තිබුණේ එහි “හදවත” වූ MOS Technology 6502 මයික්‍රොප්‍රොසෙසරය තුළ ය. ඉංජිනේරු චක් පෙඩ්ල් (Chuck Peddle) සහ ඔහුගේ කණ්ඩායම විසින් නිර්මාණය කළ 6502, එකල වෙළඳපොළේ ආධිපත්‍යය දැරූ Intel සහ Motorola සමාගම්වල ප්‍රොසෙසරවල මිලෙන් ($300කට වඩා අධික වූ) දහයෙන් පංගුවකටත් වඩා අඩු මිලකට ($25 කට) ලබාගත හැකි විය.
මෙම මිලෙහි වූ දැවැන්ත වෙනස, පරිගණක නිර්මාණකරුවන්ට සහ විනෝදාංශකරුවන්ට (hobbyists) පෙර නොවූ විරූ අවස්ථාවක් උදා කළේය. මෙම ප්‍රොසෙසරයේ විභවය කොතෙක්ද යත්:
- Commodore සමාගම: පසුකාලීනව Commodore සමාගම, 6502 ප්‍රොසෙසරය නිපදවූ MOS Technology සමාගමම මිලදී ගත් අතර, ඔවුන්ගේ අතිශය ජනප්‍රිය Commodore PET පරිගණකය ද 6502 මත පදනම් විය.
- Apple සමාගම: ස්ටීව් වොස්නියැක් (Steve Wozniak), Homebrew Computer Club වැනි එකල පරිගණක ලෝලීන්ගේ සමාජයන්හිදී 6502 හි හැකියාවන් සහ අඩු මිල දුටු අතර, ඔහු නිර්මාණය කළ Apple I සහ ලෝකය වෙනස් කළ Apple II යන පරිගණක දෙක සඳහාම යොදාගත්තේ ද මෙම 6502 ප්‍රොසෙසරයයි.
මේ අනුව, KIM-1 යනු 6502 ප්‍රොසෙසරයේ බලය ලොවට විදහා පෑ ප්‍රථම වාණිජ වේදිකාව විය.
පරිගණක ලෝලීන්ගේ සිහිනය සහ අධ්‍යාපනික මෙවලම
KIM-1 මිලදී ගැනීම, නිමි මෝටර් රථයක් මිලදී ගැනීමක් නොව, එහි එන්ජිම, චැසිය සහ අනෙකුත් කොටස් ලබාගෙන තමන්ගේම වාහනයක් ගොඩනැගීමට ලැබුණු අවස්ථාවක් බඳු විය. එය පරිශීලකයාට පරිගණකයක් ක්‍රියා කරන ආකාරය පිළිබඳ මූලිකම මට්ටමේ සිට ගැඹුරු අවබෝධයක් ලබා දුන්නේය. වැනි ඉතා සීමිත මතකයක් තුළ, චෙස් ක්‍රීඩාවක් හෝ සංගීත නාද මාලාවක් වැනි දෙයක් නිර්මාණය කිරීමට උත්සාහ කිරීම, ක්‍රමලේඛකයන්ගේ නිර්මාණශීලීත්වය සහ තාර්කික චින්තනය උපරිමයෙන් පරීක්ෂා කළ අභියෝගයක් විය.
KIM-1 ඉතිරි කළ නොමැකෙන උරුමය
අද දවසේ සිට ආපසු හැරී බලන විට, KIM-1 යනු පරිගණක ඉතිහාසයේ නැතිවම බැරි “පාලමක්” විය. එය, ඉලෙක්ට්‍රොනික විද්‍යාව පිළිබඳ ගැඹුරු දැනුමක් අවශ්‍ය වූ සංකීර්ණ කිට් (kit) සහ කිසිදු තාක්ෂණික දැනුමකින් තොරව භාවිත කළ හැකි වූ Apple II වැනි ‘නිමි භාණ්ඩ’ පරිගණක අතර වූ වැදගත්ම සන්ධිස්ථානයයි.
එය පුද්ගලික පරිගණක සඳහා දැරිය හැකි මිලක වෙළඳපොළක් ඇති බව ඔප්පු කළේය. එය දහස් ගණනක් වූ මෘදුකාංග සහ දෘඪාංග ඉංජිනේරුවන්ට තම කුසලතා ඔප්නංවා ගැනීමට මඟ පෙන්වූ අතර, පසුකාලීනව සිලිකන් නිම්නයේ (Silicon Valley) දැවැන්තයන් බවට පත්වූ බොහෝ දෙනෙකුගේ මුල්ම අත්දැකීමක් ද විය. එබැවින්, අප අද භාවිත කරන සෑම ස්මාර්ට් ජංගම දුරකථනයකම, ටැබ්ලටයකම සහ පරිගණකයකම DNA තුළ, KIM-1 නම් වූ ඒ නිහතමානී පුරෝගාමියාගේ නොමැකෙන උරුමයේ කොටසක් ද අන්තර්ගතව පවතී.