පරිගණක ලෝකයේ දැවැන්තයා නොහොත් බිල් ගේට්ස්ගේ සම්පූර්ණ කතාව

තාක්ෂණික දැවැන්තයාගේ නැගීම (The Rise of a Tech Titan)

ලොව පුරා කෝටි සංඛ්‍යාත ජනතාවක් තම දෛනික ජීවිතයේදී “Windows” මෙහෙයුම් පද්ධතිය හෝ “Microsoft Office” මෘදුකාංග කට්ටලය භාවිතා කරති. මෙම තාක්ෂණයන් හරහා, පුද්ගලික පරිගණකය (PC) සෑම නිවසකටම සහ කාර්යාලයකටම ගෙන යමින්, ඩිජිටල් විප්ලවය මෙහෙයවූයේ බිල් ගේට්ස් නම් වූ තරුණ බුද්ධිමතා විසිනි. අතිශය තියුණු, තරඟකාරී සහ ඇතැම් විට නිර්දය ව්‍යාපාරිකයෙකු ලෙස තාක්ෂණික අධිරාජ්‍යයක් ගොඩනැගූ ඔහු, අද වන විට තම ජීවිතයේ දෙවන අදියරට පිවිස, එම ධනය ලොව දැවෙන ප්‍රශ්න විසඳීම සඳහා යොදවන, දත්ත මත පදනම් වූ දානපතියෙකු බවට පත්ව සිටී. මෙය, ඔහුගේ එම අසමසම ජීවන ගමනේ කතාවයි.

චරිතාපදානය: ලාක්සයිඩ් විද්‍යාලයේ පුදුම දරුවා

විලියම් හෙන්රි ගේට්ස් III (William Henry Gates III) 1955 ඔක්තෝබර් 28 වන දින ඇමරිකාවේ සියැටල් නුවර, ඉහළ මධ්‍යම පාන්තික පවුලක උපත ලැබීය. ඔහුගේ පියා ප්‍රකට නීතිඥයෙකු වූ අතර, මව ව්‍යාපාරික ක්ෂේත්‍රයේ සහ ප්‍රජා සේවයේ නිරත වූ කාන්තාවකි. කුඩා කල සිටම ගණිතයට සහ විද්‍යාවට දැඩි දක්ෂතාවයක් පෙන්වූ ගේට්ස්, සියැටල්හි ප්‍රභූ පෞද්ගලික පාසලක් වූ ලාක්සයිඩ් (Lakeside School) විද්‍යාලයට ඇතුළත් විය.

ඔහුගේ ජීවිතය වෙනස් කළ හැරවුම් ලක්ෂ්‍යය වූයේ, 1968 දී එම පාසල විසින් පරිගණක කාලය මිලදී ගෙන, සිසුන්ට පරිගණක භාවිතයට අවස්ථාව ලබා දීමයි. එකල පරිගණකයක් යනු අතිශය දුර්ලභ, විශාල යන්ත්‍රයක් වූ අතර, මෙම අවස්ථාව ගේට්ස්ට සහ ඔහුගේ ජ්‍යෙෂ්ඨ මිතුරෙකු වූ පෝල් ඇලන්ට (Paul Allen) ලැබුණු වරමක් විය. ඔවුන් දෙදෙනා පාසල් වේලාවෙන් පසුව, පැය ගණන් පරිගණක පර්යන්තය අසල ගත කරමින්, ක්‍රමලේඛනය (programming) පිළිබඳව තනිවම ඉගෙන ගත්හ. ඔවුන් එක්ව “Traf-O-Data” නමින් සියැටල් නගරයේ රථවාහන දත්ත විශ්ලේෂණය කරන කුඩා ව්‍යාපාරයක් පවා ආරම්භ කළේ, ඔවුන්ගේ ව්‍යවසායකත්ව හැකියාවන් මුවහත් කර ගනිමිනි.

 මයික්‍රොසොෆ්ට්හි උපත

1973 දී, ගේට්ස් කීර්තිමත් හාවර්ඩ් විශ්වවිද්‍යාලයට ඇතුළත් වූ නමුත්, ඔහුගේ සැබෑ අවධානය යොමු වූයේ දේශන ශාලාවලට වඩා පරිගණක විද්‍යාගාරය වෙතටය. 1975 ජනවාරි මාසයේදී, ඔහුගේ ජීවිතය වෙනස් කළ සිදුවීමක් විය. පෝල් ඇලන් විසින් ඔහුට පෙන්වූ Popular Electronics සඟරාවේ මුල් කවරයේ, ලොව ප්‍රථම ක්ෂුද්‍ර පරිගණක කට්ටලය (microcomputer kit) වූ “MITS Altair 8800” හි පින්තූරයක් පළවී තිබුණි.

මෙය අඟල් 8ක (මි.මී. 200ක) ෆ්ලොපි ඩිස්ක් පද්ධතියක් සහිත MITS Altair 8800 පරිගණකයයි. එහි පළමු ක්‍රමලේඛන භාෂාව වූයේ, මයික්‍රොසොෆ්ට් සමාගමේ ආරම්භක නිෂ්පාදනය වූ Altair BASIC යි.

පරිගණක කර්මාන්තය සාමාන්‍ය ජනතාව වෙත පැමිණෙමින් ඇති බව තේරුම් ගත් ඔවුන් දෙදෙනා, වහාම MITS සමාගම ඇමතූහ. ඔවුන් සතුව Altair පරිගණකය සඳහා BASIC නම් ක්‍රමලේඛන භාෂාවේ පරිවර්තකයක් (interpreter) ඇති බවට ඔවුන් නිර්භීත ප්‍රකාශයක් කළේ, එකදු කේත පේළියක්වත් ලියා නොතිබියදීය. MITS සමාගම එය නිරීක්ෂණය කිරීමට කැමති වූ විට, ගේට්ස් සහ ඇලන් ඊළඟ සති කිහිපය තුළ දිවා රෑ නොබලා එම මෘදුකාංගය නිර්මාණය කළහ. පුදුමයකට මෙන්, ඔවුන්ගේ නිරීක්ෂණ දිනයේදී එම මෘදුකාංගය Altair පරිගණකය මත සාර්ථකව ක්‍රියාත්මක විය.

මෙම සාර්ථකත්වයත් සමඟ, බිල් ගේට්ස් තම ජීවිතයේ තීරණාත්මකම තීරණය ගත්තේය: ඔහු හාවර්ඩ් විශ්වවිද්‍යාලයෙන් ඉවත් වී, පෝල් ඇලන් සමඟ එක්ව, 1975 දී නිල වශයෙන් “මයික්‍රොසොෆ්ට්” (Microsoft) සමාගම ආරම්භ කළේය.

1970 දී ලේක්සයිඩ් පාසලේදී, Teletype Model 33 ASR ටර්මිනල් අසල අසුන්ගෙන සිටින පෝල් ඇලන් සමඟ බිල් ගේට්ස් (දකුණු පසින්).

ශතවර්ෂයේ ගනුදෙනුව (MS-DOS) සහ වින්ඩෝස් සමඟ ලොව දිනීම

මයික්‍රොසොෆ්ට් සමාගමේ දෛවය තීරණය වූයේ 1980 දී IBM සමාගම ඔවුන්ගේ ඉදිරි පුද්ගලික පරිගණකය (IBM-PC) සඳහා මෙහෙයුම් පද්ධතියක් (Operating System) සොයා පැමිණීමත් සමඟය. මයික්‍රොසොෆ්ට් සතුව එවැනි මෙහෙයුම් පද්ධතියක් නොතිබුණි. එහෙත්, ගේට්ස්ගේ ව්‍යාපාරික තීක්ෂණ බුද්ධිය මෙහිදී ඉස්මතු විය. ඔහු සියැටල්හි වෙනත් කුඩා සමාගමකින් “QDOS” නම් මෙහෙයුම් පද්ධතියක් ඩොලර් 75,000 කට පමණ මිලදී ගෙන, එය “MS-DOS” ලෙස නම් කර IBM සමාගමට බලපත්‍ර (license) ලබා දුන්නේය.

මෙහිදී ඔහු සිදුකළ බුද්ධිමත්ම ක්‍රියාව වූයේ, MS-DOS හි සම්පූර්ණ අයිතිය IBM වෙත විකිණීම වෙනුවට, එය වෙනත් පරිගණක නිෂ්පාදකයන්ට ද බලපත්‍ර ලබා දීමේ අයිතිය මයික්‍රොසොෆ්ට් සතු කර ගැනීමයි. IBM-PC අතිශය සාර්ථක වීමත් සමඟ, අනෙකුත් සමාගම් විසින් නිපදවූ “IBM-Clone” පරිගණක සියල්ලටම පාහේ MS-DOS අවශ්‍ය විය. මෙම තනි ගනුදෙනුව, මයික්‍රොසොෆ්ට් සමාගම කර්මාන්තයේ ප්‍රමිතිය බවට පත් කරමින්, ඔවුන්ව අතිවිශාල ධනයක් කරා ගෙන ගියේය.

Apple සමාගමේ Macintosh පරිගණකය මගින් හඳුන්වා දුන් චිත්‍රක පරිශීලක අතුරුමුහුණතට (GUI) පිළිතුරක් ලෙස, මයික්‍රොසොෆ්ට් සමාගම “වින්ඩෝස්” (Windows) හඳුන්වා දුන්නේය. මුල් සංස්කරණ එතරම් සාර්ථක නොවූවත්, 1995 දී නිකුත් වූ “Windows 95”, දැවැන්ත අලෙවිකරණ ව්‍යාපාරයක් සමඟින්, මයික්‍රොසොෆ්ට් සමාගමේ ආධිපත්‍යය ලොව පුරා තහවුරු කළේය. බිල් ගේට්ස් ලොව ධනවත්ම පුද්ගලයා බවට පත් විය.

මයික්‍රොසොෆ්ට් සමාගමේ ඉතිහාසය

මයික්‍රොසොෆ්ට් යනු හුදෙක් සමාගමක නමක් නොවේ; එය පසුගිය අර්ධ ශතවර්ෂය පුරා තාක්ෂණික ලෝකය හැඩගැස්වූ, පුද්ගලික පරිගණක විප්ලවය මෙහෙයවූ සහ අද වන විට කෘත්‍රිම බුද්ධි (AI) සහ ක්ලවුඩ් පරිගණකකරණයේ (Cloud Computing) පුරෝගාමියෙකු බවට පත්ව සිටින දැවැන්ත සංස්කෘතික සහ ආර්ථික බලවේගයකි. තරුණයන් දෙදෙනෙකුගේ නිර්භීත සිහිනයකින් ආරම්භ වී, ලොවම පාලනය කරන ඒකාධිකාරියක් බවට පත්ව, අනතුරුව “නැතිවූ දශකයක” අතරමං වී, නැවතත් ලෝකයේ වටිනාම සමාගමක් ලෙස පුනරුදයක් ලැබූ මයික්‍රොසොෆ්ට් සමාගමේ කතාව, නොපසුබට උත්සාහය, තීක්ෂණ ව්‍යාපාරික උපක්‍රම සහ පරිවර්තනයේ බලය පිළිබඳ කදිම නිදසුනකි.

පළමු යුගය: BASIC භාෂාවේ නැගීම සහ ආරම්භය (1975-1980)

මයික්‍රොසොෆ්ට් කතාව ආරම්භ වන්නේ 1975 ජනවාරි මාසයේදී, හාවර්ඩ් සරසවියේ ඉගෙනුම ලබමින් සිටි බිල් ගේට්ස් සහ ඔහුගේ ළමා වියේ මිතුරු පෝල් ඇලන්, Popular Electronics සඟරාවක මුල් කවරයේ පළවූ MITS Altair 8800 නම් ක්ෂුද්‍ර පරිගණකය දැකීමත් සමඟය. මෘදුකාංග (Software) මගින් මෙම නව යන්ත්‍ර පාලනය කළ හැකි බව වටහාගත් ඔවුන්, Altair පරිගණකය සඳහා BASIC ක්‍රමලේඛන භාෂාවේ පරිවර්තකයක් (interpreter) තමන් සතුව ඇති බවට MITS සමාගමට දැන්වූයේ, එකදු කේත පේළියක්වත් ලියා නොතිබියදීය.

ඔවුන්ගේ මෙම නිර්භීත ප්‍රකාශය සාර්ථක වීමෙන් පසුව, ගේට්ස් හාවර්ඩ් සරසවියෙන් ඉවත් වූ අතර, ඔවුන් දෙදෙනා එක්ව 1975 අප්‍රේල් 4 වන දින නිව් මෙක්සිකෝවේ ඇල්බකර්කි නුවරදී “Micro-Soft” සමාගම පිහිටුවන ලදී. ඔවුන්ගේ ව්‍යාපාරික මොඩලය විප්ලවීය විය: මෘදුකාංග යනු පරිගණක ලෝලීන් අතර නොමිලේ බෙදාහදා ගන්නා දෙයක් නොව, මුදලට බලපත්‍ර ලබා දිය යුතු වාණිජ භාණ්ඩයක් බව ඔවුන් තහවුරු කළහ. 1976 දී බිල් ගේට්ස් විසින් ලියන ලද “හොබීකරුවන්ට විවෘත ලිපිය” (Open Letter to Hobbyists) මගින්, මෘදුකාංග සොරකම් කිරීම විවේචනය කරමින්, මෙම දර්ශනය කර්මාන්තය තුළ ස්ථාපිත කරන ලදී.

දෙවන යුගය: MS-DOS ආධිපත්‍යය සහ IBM ගනුදෙනුව (1980-1990)

මයික්‍රොසොෆ්ට් සමාගම ලෝක බලවතෙකු බවට පත් කළ තීරණාත්මකම සිදුවීම වූයේ 1980 දී IBM සමාගම සමඟ ඇති කරගත් ගිවිසුමයි. IBM සමාගම, තම ඉදිරි පුද්ගලික පරිගණකය (IBM PC) සඳහා මෙහෙයුම් පද්ධතියක් (Operating System) සොයමින් සිටියේය. මයික්‍රොසොෆ්ට් සතුව එකක් නොතිබුණද, බිල් ගේට්ස්ගේ තීක්ෂණ බුද්ධිය ක්‍රියාත්මක විය. ඔහු, Seattle Computer Products නම් සමාගමකින් 86-DOS (QDOS – Quick and Dirty Operating System ලෙසද හැඳින්වූ) නම් මෙහෙයුම් පද්ධතිය ඩොලර් 75,000 කට මිලදී ගත්තේය.

ඉන්පසු ඔහු එය MS-DOS ලෙස වැඩිදියුණු කර IBM වෙත බලපත්‍ර ලබා දුන්නේය. මෙහිදී ඔහු යෙදූ බුද්ධිමත් උපාය වූයේ, MS-DOS හි සම්පූර්ණ අයිතිය IBM වෙත විකිණීම වෙනුවට, එය වෙනත් පරිගණක නිෂ්පාදකයන්ට ද විකිණීමේ අයිතිය මයික්‍රොසොෆ්ට් සතු කර ගැනීමයි. IBM PC සාර්ථක වීමත් සමඟ, Compaq, Dell වැනි සමාගම් විසින් නිපදවූ සියලුම “IBM-Clone” පරිගණක සඳහා MS-DOS අත්‍යවශ්‍ය විය. මෙමගින්, මයික්‍රොසොෆ්ට් සමාගම පුද්ගලික පරිගණක කර්මාන්තයේ මෙහෙයුම් පද්ධති ප්‍රමිතිය බවට පත් විය.

මෙම යුගයේදීම, Apple සමාගමේ Macintosh පරිගණකයේ තිබූ චිත්‍රක පරිශීලක අතුරුමුහුණතට (GUI) පිළිතුරක් ලෙස, මයික්‍රොසොෆ්ට් 1985 දී Windows 1.0 හඳුන්වා දුන් නමුත්, එය MS-DOS මත ක්‍රියාත්මක වූ මූලික වැඩසටහනක් පමණක් වූ අතර, එතරම් සාර්ථක නොවීය.

තෙවන යුගය: වින්ඩෝස් රාජධානිය සහ ඒකාධිකාරය (1990-2000)

මෙම දශකය මයික්‍රොසොෆ්ට් සමාගම ලෝකයේ නොසෙල්විය හැකි බලවතා බවට පත් කළ යුගයයි.

• Windows 3.0 (1990): මෙය මයික්‍රොසොෆ්ට් සමාගමේ ප්‍රථම අති සාර්ථක චිත්‍රක මෙහෙයුම් පද්ධතිය විය. එය පරිගණක භාවිතය වඩාත් පහසු කළ අතර, ලොව පුරා පරිගණක මිලියන ගණනක ස්ථාපනය විය.
• Microsoft Office: Word, Excel සහ PowerPoint වැනි මෘදුකාංග එකට එකතු කර “Office Suite” එකක් ලෙස අලෙවි කිරීමේ උපක්‍රමය අතිශයින් සාර්ථක විය. WordPerfect සහ Lotus 1-2-3 වැනි තරඟකාරී මෘදුකාංග වෙළඳපොළෙන් අතුගා දැමීමට මෙය හේතු විය.
• Windows 95 (1995): මෙය හුදෙක් මෘදුකාංගයක් නොව, ගෝලීය සංස්කෘතික සංසිද්ධියක් විය. “Start” බොත්තම හඳුන්වා දෙමින්, අන්තර්ජාල පහසුකම් ενσωහිත කරමින් සහ දැවැන්ත අලෙවිකරණ ව්‍යාපාරයක් දියත් කරමින්, Windows 95, මයික්‍රොසොෆ්ට් සමාගමේ ඒකාධිකාරය තහවුරු කළේය.
• බ්‍රව්සර් යුද්ධය සහ නඩු මග: අන්තර්ජාලයේ නැගීමත් සමඟ, Netscape Navigator නම් වෙබ් බ්‍රව්සරය ජනප්‍රිය විය. එය තම මෙහෙයුම් පද්ධති ආධිපත්‍යයට තර්ජනයක් ලෙස දුටු මයික්‍රොසොෆ්ට්, Internet Explorer බ්‍රව්සරය Windows සමඟ නොමිලේ ලබා දෙමින්, ආක්‍රමණශීලීව තරඟයට පිවිසියේය. මෙම ක්‍රියාවලිය “බ්‍රව්සර් යුද්ධය” ලෙස ප්‍රකට වූ අතර, Netscape සමාගම පරාජය කිරීමට එය සමත් විය. කෙසේ වෙතත්, මෙම ඒකාධිකාරී ක්‍රියාකලාපය නිසා, ඇමරිකානු රජය මයික්‍රොසොෆ්ට් සමාගමට එරෙහිව දැවැන්ත නඩුවක් ගොනු කළ අතර, සමාගමේ ප්‍රතිරූපයට එය විශාල කළු පැල්ලමක් එක් කළේය.

2000 වසරේදී, බිල් ගේට්ස් ප්‍රධාන විධායක නිලධාරී තනතුරෙන් ඉවත් වූ අතර, ස්ටීව් බෝල්මර් (Steve Ballmer) එම තනතුරට පත් විය.

සිව්වන යුගය: මඟහැරුණු දශකය සහ ස්ටීව් බෝල්මර් (2000-2014)

ස්ස්ටීව් බෝල්මර්ගේ නායකත්වය යටතේ, මයික්‍රොසොෆ්ට් සමාගම මූල්‍යමය වශයෙන් අතිශයින් සාර්ථක විය. Windows XP (2001) සහ Xbox (2001) වැනි නිෂ්පාදන විශාල ජනප්‍රියත්වයක් ලැබීය. එහෙත්, ව්‍යූහාත්මකව ගත් කල, මෙය මයික්‍රොසොෆ්ට් සමාගමට වැදගත්ම තාක්ෂණික විප්ලවයන් කිහිපයක්ම මඟහැරුණු “නැතිවූ දශකය” ලෙස සැලකේ.

• Search: ගූගල් සෙවුම් යන්ත්‍රය ලොව පාලනය කරන විට, මයික්‍රොසොෆ්ට් හි Bing සිමා සහිත ස්ථානයට සීමා විය.
• Smartphones: Apple සමාගමේ iPhone (2007) සහ ගූගල් හි Android, ජංගම දුරකථන ලෝකය උඩු යටිකුරු කරන විට, මයික්‍රොසොෆ්ට් හි Windows Phone උත්සාහය සම්පූර්ණයෙන්ම අසාර්ථක විය. Nokia සමාගම මිලදී ගැනීමද මූල්‍යමය ව්‍යසනයක් බවට පත් විය.
• Windows Vista (2007): කාර්ය සාධන ගැටලු සහ ආරක්ෂක ගැටලු නිසා මෙය පාරිභෝගික අප්‍රසාදයට ලක් වූ අසාර්ථක මෙහෙයුම් පද්ධතියක් විය.

සමාගම සිය Windows සහ Office නිෂ්පාදන ආරක්ෂා කර ගැනීමට උත්සාහ කරමින් සිටින අතරතුර, ලෝකය ජංගම දුරකථන සහ අන්තර්ජාල සේවා දෙසට ගමන් කරන බව හඳුනා ගැනීමට ඔවුන් අපොහොසත් විය.

පස්වන යුගය: ක්ලවුඩ් සහ AI පුනරුදය – සත්‍යා නඩෙල්ලා (2014-වර්තමානය)

2014 දී සත්‍යා නඩෙල්ලා ප්‍රධාන විධායක නිලධාරියා ලෙස පත්වීම මයික්‍රොසොෆ්ට් ඉතිහාසයේ නව පිටුවක් පෙරළීය. ඔහු සමාගමේ සම්පූර්ණ දැක්ම සහ සංස්කෘතිය වෙනස් කළේය.

• “Mobile-first, Cloud-first”: ඔහුගේ නව මන්ත්‍රය වූයේ මෙයයි. Windows යනු තවදුරටත් ලෝකයේ කේන්ද්‍රය නොවන බව ඔහු තේරුම් ගත්තේය. Apple iPad සඳහා Microsoft Office නිකුත් කිරීම වැනි තීරණ, මෙම නව චින්තනයේ ප්‍රතිඵල විය.
• Azure Cloud හි නැගීම: ඔහු සමාගමේ සම්පත්, Amazon Web Services (AWS) සමඟ තරඟ කිරීම සඳහා, මයික්‍රොසොෆ්ට් හි ක්ලවුඩ් පරිගණකකරණ වේදිකාව වන “Azure” වෙත යොමු කළේය. අද වන විට Azure, ලොව දෙවන විශාලතම ක්ලවුඩ් සේවා සපයන්නා බවට පත්ව, සමාගමේ ප්‍රධාන ආදායම් මාර්ගයක් වී ඇත.
• විවෘත මූලාශ්‍ර (Open Source) වැළඳ ගැනීම: පෙරදී “පිළිකාවක්” ලෙස හැඳින්වූ Linux වැනි විවෘත මූලාශ්‍ර ව්‍යාපෘති, නඩෙල්ලාගේ මයික්‍රොසොෆ්ට් සමාගම විසින් සම්පූර්ණයෙන්ම වැළඳ ගන්නා ලදී. ලොව විශාලතම විවෘත මූලාශ්‍ර කේත ගබඩාව වන GitHub මිලදී ගැනීම මෙහි උච්චතම අවස්ථාව විය.

• කෘත්‍රිම බුද්ධිය (AI) වෙත යොමු වීම: ChatGPT නිර්මාතෘවරුන් වන OpenAI සමාගම සමඟ බිලියන ගණනක හවුල්කාරිත්වයකට එළඹෙමින්, මයික්‍රොසොෆ්ට් සමාගම AI විප්ලවයේ නායකයෙකු බවට පත්ව ඇත. “Copilot” නම් AI සහායකයා, දැන් ඔවුන්ගේ සියලුම නිෂ්පාදන (Windows, Office, Bing) පුරා ඒකාබද්ධ කර ඇත.

මයික්‍රොසොෆ්ට් සමාගමේ ඉතිහාසය, එක් යුගයක සාර්ථකත්වය මත පමණක් යැපීම කෙතරම් අවදානම් ද යන්නට කදිම උදාහරණයකි. පරිගණක ඩෙස්ක්ටොප් එක පාලනය කළ දැවැන්තයා, ජංගම දුරකථන විප්ලවය හමුවේ අතරමං වූ නමුත්, සත්‍යා නඩෙල්ලාගේ නායකත්වය යටතේ, ක්ලවුඩ් පරිගණකකරණය සහ කෘත්‍රිම බුද්ධිය මත පදනම්ව නැවතත් නැගී සිටියේය. අද වන විට එය, තම අතීත වැරදිවලින් පාඩම් ඉගෙන ගනිමින්, අනාගත තාක්ෂණික ලෝකය නිර්වචනය කිරීමට සූදානමින් සිටින, වෙන කවරදාටත් වඩා ශක්තිමත් සහ විවිධාංගීකරණය වූ සමාගමකි.

මනුෂ්‍යත්වය සඳහා නව මෙහෙයුමක් (A New Mission for Humanity) බිල් සහ මෙලින්ඩා ගේට්ස් පදනම

2000 වසර වන විට, ලෝකය තාක්ෂණයෙන් දිනා සිටි ගේට්ස්, තම ජීවිතයේ නව පරිච්ඡේදයක් ආරම්භ කිරීමට තීරණය කළේය. ඔහු මයික්‍රොසොෆ්ට් සමාගමේ ප්‍රධාන විධායක නිලධාරී තනතුරෙන් ඉවත් වී, තම බිරිඳ වූ මෙලින්ඩා සමඟ එක්ව “බිල් සහ මෙලින්ඩා ගේට්ස් පදනම” (Bill & Melinda Gates Foundation) පිහිටුවීය. 2008 දී ඔහු මයික්‍රොසොෆ්ට් හි දෛනික කටයුතුවලින් සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් වී, සිය කාලය පදනමේ වැඩ කටයුතු සඳහාම වෙන් කළේය.

අද වන විට, මෙය ලොව විශාලතම සහ බලවත්ම පෞද්ගලික පදනමයි. එහි ප්‍රධාන අරමුණු වන්නේ:

• ගෝලීය සෞඛ්‍යය: පෝලියෝ රෝගය මුලිනුපුටා දැමීම, මැලේරියා, ඒඩ්ස් සහ ක්ෂය රෝගය මර්දනය කිරීම සහ ලොව පුරා එන්නත්කරණ වැඩසටහන් සඳහා අතිවිශාල ලෙස ආයෝජනය කිරීම.
• දරිද්‍රතාවය පිටුදැකීම: කෘෂිකාර්මික සංවර්ධනය, මූල්‍ය සේවා සහ ස්වස්ථතාව (sanitation) වැඩි දියුණු කිරීම හරහා අන්ත දරිද්‍රතාවයෙන් ජනතාව මුදා ගැනීම.
• අධ්‍යාපනය: ඇමරිකාව තුළ අධ්‍යාපන අවස්ථා වැඩි දියුණු කිරීම.

ගේට්ස්, තම ව්‍යාපාරික ජීවිතයේදී මෙන්ම, දානපති සේවයේදී ද දත්ත, මිනුම් සහ ප්‍රතිඵල මත පදනම් වූ ප්‍රවේශයක් අනුගමනය කරයි.

The Giving Pledge සහ නව දර්ශනයතම මිතුරෙකු වන වොරන් බෆට් සමඟ එක්ව, ගේට්ස් “The Giving Pledge” නම් වැඩසටහන ආරම්භ කළේය. මෙය, ලොව කෝටිපතියන් තම ධනයෙන් වැඩි කොටසක් ජීවත්ව සිටියදීම හෝ මරණයෙන් පසුව හෝ පුණ්‍ය කටයුතු සඳහා පරිත්‍යාග කිරීමට පොරොන්දු කරවීමේ වැඩසටහනකි. “අතිවිශාල ධනය, අතිවිශාල වගකීමක් ද සමඟ පැමිණේ” යන්න ඔහුගේ නව ජීවන දර්ශනයයි.

ඔහුගේ වත්මන් අවධානය දේශගුණික විපර්යාස (climate change) ගැටලුව වෙත ද යොමු වී ඇත. “Breakthrough Energy” නම් ආයතනය හරහා, ඔහු හරිත බලශක්ති තාක්ෂණයන් සඳහා ආයෝජනය කරමින්, කාබන් විමෝචනය ශුන්‍ය කිරීමේ ඉලක්කය කරා යාමට උත්සාහ කරයි.

ද්විත්ව උරුමයක්

බිල් ගේට්ස් යනු අතිශය සංකීර්ණ චරිතයකි. ඔහුගේ උරුමය ද්විත්ව ස්වභාවයක් ගනී. එක් අතකින්, ඔහු පරිගණක මෘදුකාංග කර්මාන්තය නිර්වචනය කළ, තම අරමුණු ඉටු කර ගැනීම සඳහා දැඩිව කටයුතු කළ, ප්‍රතිවාදීන්ට අනුකම්පා විරහිත වූ ව්‍යාපාරික දැවැන්තයෙකි. අනෙක් අතට, ඔහු මානව ඉතිහාසයේ දැවැන්තම දානපතියා වන අතර, තම බුද්ධිය සහ ධනය, පෝලියෝව සහ මැලේරියාව වැනි රෝගවලින් ලක්ෂ සංඛ්‍යාත ජීවිත බේරා ගැනීමට යොදවන්නෙකි. තාක්ෂණයෙන් ලොව දිනූ ඔහු, දැන් විද්‍යාවෙන් සහ පරිත්‍යාගයෙන් ලොව සුවපත් කිරීමට උත්සාහ කරමින් සිටී. ඔහුගේ ජීවිත කතාව, 20 සහ 21 වන සියවස්වල ගමන් මග තීරණය කළ වැදගත්ම කතාවලින් එකක් ලෙස ඉතිහාසයට එක් වනු ඇත.